Skoro iluzja ma być odbiciem, skoro jej powinnością jest ukazanie czegoś, czego de facto nie ma, skoro wreszcie – jak twierdzą niektórzy filozofowie – dane zmysłowe nie mówią o przedmiocie, o jego istocie, lecz o sobie samych, należałoby orzec, że na ogół nie z iluzją mamy do czynienia, tylko z nieluzją. W ten sposób pojmowana nie-iluzja zapożycza coś z wyglądów rzeczy, ale tak naprawdę niczego z nich nie przenosi. Nie dubluje realności świata, tylko go nihilizuje.

Iluzja jest złudzeniem i równocześnie ironicznym odżegnywaniem się od wiary w ułudę. Wrażenie jakie wywołuje jest kuszące dlatego, że daje legitymację zniekształconemu widzeniu przedmiotu oraz błędnej jego interpretacji, wyzwalając zachwyt nad nieograniczonością złudy, powodując oczarowanie nieokiełznaniem urojenia. Cóż bardziej od zwodniczości, czyli złudności, a więc pozorności, to znaczy nierealności a tym samym fikcyjności potrafi dać odprężenie oku, zmęczonemu „prawdami objawionymi”? Nic, zaiste. Oko uwolnione z porządkującej powinności zaczyna świat odbierać zupełnie inaczej. Nic nie musi być tym, czym się wydaje. Czy stół to rzeczywiście stół i tylko stół? Wszak każdy stół jest w stanie się odstolić, bądź też zestolić, a nawet rozstolić. Podobnie oko, które potrafi rozstroić Postrzegane, rozostrzyć Widziane i rozhermetyzować Percypowane. Na tym polega potęga oka, a właściwie sterującego nim mózgu. Elementarną powinnością twórczego umysłu nie jest potwierdzanie tego, co znane, lecz podważanie własnej nieomylności, a tym samym powątpiewanie w jakąkolwiek jednoznaczność ocen.

Ulegając iluzji, szukamy schronienia w nieluzji. Iluzja oszukuje tając oszustwo, nieluzja z urojenia czyni paradygmat. Kłamstwo udające prawdę jest po stokroć gorsze od kłamstwa, które ze swą kłamliwością się obnosi, proponując nieobciążone konwencją i stereotypami zanurzenie się w imaginatywności spontanicznej, wolnej od nawyków i przyzwyczajeń, obiecującej – o ile już nie samą prawdę, to przynajmniej najprawdziwszą nieprawdę, nie-prawdę przekonującą swoją jawną fałszywością.

Komentarze (3) do artykułu “Nieluzja”

  1. Jola

    Przeczytawszy ten tekst pytam się siebie: czy ja to ja :-) I kim/czym jest to “ja” jeśli w ogóle istnieje.

    Take the blue pill or take the red pill? That’s the question.

  2. Zouza

    Iluzja, Iluzje
    Ilu zje iluzja?
    :)

  3. robert

    Ciekawe spostrzeżenia. Ale czyż nie dotyczą głównie przedmiotów? Może wyłącznie? Wyłącznie przedmiotów będących w istocie rzeczy tworem człowieka.

    Dla przykładu – bardzo cenię sobie cielesność mojej partnerki. Nie wyobrażam sobie „zachwytu nad nieograniczonością złudy”. Wykluczałoby to element miłości. Wręcz przeciwnie pragnę doświadczenia maksymalnie bliskiego moim wrodzonym zmysłom i postrzegania w najbardziej prymarnej formie.

Dodaj komentarz


Recenzje

Rozmowy

Czytelnia

Wydarzenia

Wyspiański. Nieznany

Od 16 stycznia do 5 maja 2019 roku

Stanisław Wyspiański, Zadumana. Życie. tygodnik ilustrowany, literacko-artystyczny, Rok 2, 1898, nr 50

Prawem naszym – zmartwychwstanie

Od 11 grudnia 2018 roku do 24 marca 2019 roku

Pierwodruk "Było to pod Jeną" Walerego Przyborowskiego, Warszawa 1904; ZNiO (źródło: materiały prasowe organizatora)

11. Międzynarodowy Festiwal Teatralny Boska Komedia

Od 8 do 16 grudnia 2018 roku

11. Międzynarodowy Festiwal Boska Komedia (źródło:materiały prasowe organizatora)

Veronica Taussig. Red Black and Yellow

Od 14 grudnia 2018 roku do 3 lutego 2019 roku

Veronica Taussig, fot. Urszula Tarasiewicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Janusz Mielczarek – W poszukiwaniu różnych stanów piękna

Od 16 grudnia 2018 roku do 20 stycznia 2019 roku

Janusz Mielczarek, fot. Tomasz Sętowski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Krzysztof Mańczyński. Malarstwo. 50 lat pracy twórczej

Od 14 grudnia 2018 roku do 24 lutego 2019 roku

„Przystanek IV”, 1984/1985, olej, płyta pilśniowa, Fot. Marcin Kucewicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Marcin Płonka. Topiel

Od 7 grudnia 2018 do 11 lutego 2019 roku

Marcin Płonka, „Topiel”, Muzeum Współczesne we Wrocławiu (źródło: materiały prasowe organizatora)

Joanna Concejo. Concetto

Od 6 grudnia 2018 roku do 31 stycznia 2019 roku

Joanna Concejo, „Studnia” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Grupa Krakowska 1932–1937

Od 2 grudnia 2018 roku do 31 marca 2019 roku

„Kompozycja”, Bolesław Stawiński, ok. 1934, fot. Wojciech Rogowicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Myślenie miastem. Architektura Jana Zawiejskiego

Od 28 listopada 2018 roku do 22 kwietnia 2019 roku

„Myślenie miastem. Architektura Jana Zawiejskiego” (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR