Skoro iluzja ma być odbiciem, skoro jej powinnością jest ukazanie czegoś, czego de facto nie ma, skoro wreszcie – jak twierdzą niektórzy filozofowie – dane zmysłowe nie mówią o przedmiocie, o jego istocie, lecz o sobie samych, należałoby orzec, że na ogół nie z iluzją mamy do czynienia, tylko z nieluzją. W ten sposób pojmowana nie-iluzja zapożycza coś z wyglądów rzeczy, ale tak naprawdę niczego z nich nie przenosi. Nie dubluje realności świata, tylko go nihilizuje.

Iluzja jest złudzeniem i równocześnie ironicznym odżegnywaniem się od wiary w ułudę. Wrażenie jakie wywołuje jest kuszące dlatego, że daje legitymację zniekształconemu widzeniu przedmiotu oraz błędnej jego interpretacji, wyzwalając zachwyt nad nieograniczonością złudy, powodując oczarowanie nieokiełznaniem urojenia. Cóż bardziej od zwodniczości, czyli złudności, a więc pozorności, to znaczy nierealności a tym samym fikcyjności potrafi dać odprężenie oku, zmęczonemu „prawdami objawionymi”? Nic, zaiste. Oko uwolnione z porządkującej powinności zaczyna świat odbierać zupełnie inaczej. Nic nie musi być tym, czym się wydaje. Czy stół to rzeczywiście stół i tylko stół? Wszak każdy stół jest w stanie się odstolić, bądź też zestolić, a nawet rozstolić. Podobnie oko, które potrafi rozstroić Postrzegane, rozostrzyć Widziane i rozhermetyzować Percypowane. Na tym polega potęga oka, a właściwie sterującego nim mózgu. Elementarną powinnością twórczego umysłu nie jest potwierdzanie tego, co znane, lecz podważanie własnej nieomylności, a tym samym powątpiewanie w jakąkolwiek jednoznaczność ocen.

Ulegając iluzji, szukamy schronienia w nieluzji. Iluzja oszukuje tając oszustwo, nieluzja z urojenia czyni paradygmat. Kłamstwo udające prawdę jest po stokroć gorsze od kłamstwa, które ze swą kłamliwością się obnosi, proponując nieobciążone konwencją i stereotypami zanurzenie się w imaginatywności spontanicznej, wolnej od nawyków i przyzwyczajeń, obiecującej – o ile już nie samą prawdę, to przynajmniej najprawdziwszą nieprawdę, nie-prawdę przekonującą swoją jawną fałszywością.

Komentarze (3) do artykułu “Nieluzja”

  1. Jola

    Przeczytawszy ten tekst pytam się siebie: czy ja to ja :-) I kim/czym jest to “ja” jeśli w ogóle istnieje.

    Take the blue pill or take the red pill? That’s the question.

  2. Zouza

    Iluzja, Iluzje
    Ilu zje iluzja?
    :)

  3. robert

    Ciekawe spostrzeżenia. Ale czyż nie dotyczą głównie przedmiotów? Może wyłącznie? Wyłącznie przedmiotów będących w istocie rzeczy tworem człowieka.

    Dla przykładu – bardzo cenię sobie cielesność mojej partnerki. Nie wyobrażam sobie „zachwytu nad nieograniczonością złudy”. Wykluczałoby to element miłości. Wręcz przeciwnie pragnę doświadczenia maksymalnie bliskiego moim wrodzonym zmysłom i postrzegania w najbardziej prymarnej formie.

Dodaj komentarz


Recenzje

Rozmowy

Czytelnia

Wydarzenia

Ella Littwitz. I wody stały się piołunem

Od 26 października 2018 roku do 4 lutego 2019 roku

Ella Littwitz, „71 941”, 2018 geokrata, drewno, metal, 240 × 240 cm dzięki uprzejmości Harlan Levey Projects (materiały prasowe organizatora)

Międzynarodowy Festiwal Teatrów Tańca w Tarnowie Scena Otwarta

Od 20 do 28 października 2018 roku

„Richard Alston Dance Company”, II Międzynarodowy Festiwal Teatru Tańca Scena Otwarta, Centrum Sztuki Mościce (źródło: materiały prasowe organizatorów)

Znaki-Kody-Komunikaty

Od 19 października do 2 grudnia 2018 roku

Jerzy Krawczyk „Okno I” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Mirosław Bałka 1/1/1/1/1

Od 20 października do 31 grudnia 2018 roku

Mirosław Bałka, „1/1/1/1/1”, Op Enheim we Wrocławiu (źródło: materiały prasowe organizatorów)

9. Festiwal Kamera Akcja

Od 18 do 21 października 2018 roku

„Dzika grusza” (źródło: materiały prasowe organizatora)

PiekłoNiebo

Od 21 września do 21 października 2018 roku

Oleksij Choroshko, film „Lost Angeles”, Galeria Sztuki w Legnicy (źródło: materiały prasowe organizatorów)

Wiatr od morza. W sto lat później

Od 15 października do 11 listopada 2018 roku

Marcin Zawicki, „Smętek”, 2018, olej na płótnie, 100x100 cm, fot. © MNG (źródło: materiały prasowe organizatora)

Teserówka

Od 6 października do 9 listopada 2018 roku

Diana Lelonek, „Teserówka”, Dom Stanisława Teisseyre'a (źródło: materiały prasowe organizatorów)

Ucieleśnione. Dzieła z kolekcji Dolnośląskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych

Od 12 października do 12 listopada 2018 roku

Marta Deskur „Fanshon Radio”, 2003 film wideo, kolor, dźwięk, 7 min. 23 s.; remix dźwięku: DOKURO; montaż: Holger Fröhlich; produkcja: Instytut Polski w Berlinie (źródło: materiały prasowe organizatora)

Czego się dowiedziałeś z Facebooka?

Od 5 do 26 października 2018 roku

K. Korzenicka (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR