Skoro iluzja ma być odbiciem, skoro jej powinnością jest ukazanie czegoś, czego de facto nie ma, skoro wreszcie – jak twierdzą niektórzy filozofowie – dane zmysłowe nie mówią o przedmiocie, o jego istocie, lecz o sobie samych, należałoby orzec, że na ogół nie z iluzją mamy do czynienia, tylko z nieluzją. W ten sposób pojmowana nie-iluzja zapożycza coś z wyglądów rzeczy, ale tak naprawdę niczego z nich nie przenosi. Nie dubluje realności świata, tylko go nihilizuje.

Iluzja jest złudzeniem i równocześnie ironicznym odżegnywaniem się od wiary w ułudę. Wrażenie jakie wywołuje jest kuszące dlatego, że daje legitymację zniekształconemu widzeniu przedmiotu oraz błędnej jego interpretacji, wyzwalając zachwyt nad nieograniczonością złudy, powodując oczarowanie nieokiełznaniem urojenia. Cóż bardziej od zwodniczości, czyli złudności, a więc pozorności, to znaczy nierealności a tym samym fikcyjności potrafi dać odprężenie oku, zmęczonemu „prawdami objawionymi”? Nic, zaiste. Oko uwolnione z porządkującej powinności zaczyna świat odbierać zupełnie inaczej. Nic nie musi być tym, czym się wydaje. Czy stół to rzeczywiście stół i tylko stół? Wszak każdy stół jest w stanie się odstolić, bądź też zestolić, a nawet rozstolić. Podobnie oko, które potrafi rozstroić Postrzegane, rozostrzyć Widziane i rozhermetyzować Percypowane. Na tym polega potęga oka, a właściwie sterującego nim mózgu. Elementarną powinnością twórczego umysłu nie jest potwierdzanie tego, co znane, lecz podważanie własnej nieomylności, a tym samym powątpiewanie w jakąkolwiek jednoznaczność ocen.

Ulegając iluzji, szukamy schronienia w nieluzji. Iluzja oszukuje tając oszustwo, nieluzja z urojenia czyni paradygmat. Kłamstwo udające prawdę jest po stokroć gorsze od kłamstwa, które ze swą kłamliwością się obnosi, proponując nieobciążone konwencją i stereotypami zanurzenie się w imaginatywności spontanicznej, wolnej od nawyków i przyzwyczajeń, obiecującej – o ile już nie samą prawdę, to przynajmniej najprawdziwszą nieprawdę, nie-prawdę przekonującą swoją jawną fałszywością.

Komentarze (3) do artykułu “Nieluzja”

  1. Jola

    Przeczytawszy ten tekst pytam się siebie: czy ja to ja :-) I kim/czym jest to “ja” jeśli w ogóle istnieje.

    Take the blue pill or take the red pill? That’s the question.

  2. Zouza

    Iluzja, Iluzje
    Ilu zje iluzja?
    :)

  3. robert

    Ciekawe spostrzeżenia. Ale czyż nie dotyczą głównie przedmiotów? Może wyłącznie? Wyłącznie przedmiotów będących w istocie rzeczy tworem człowieka.

    Dla przykładu – bardzo cenię sobie cielesność mojej partnerki. Nie wyobrażam sobie „zachwytu nad nieograniczonością złudy”. Wykluczałoby to element miłości. Wręcz przeciwnie pragnę doświadczenia maksymalnie bliskiego moim wrodzonym zmysłom i postrzegania w najbardziej prymarnej formie.

Dodaj komentarz


Recenzje

Rozmowy

Czytelnia

Wydarzenia

Zmiennokształtność: Eisenstein jako metoda

Od 22 czerwca do 23 września 2018 roku

Marcel Broodthaers, Karykatury-Grandville © Estate Marcel Broodthaers, Brussels (źródło: materiały prasowe organizatora)

Weneckie Biennale na Bródnie

Od 23 czerwca do 1 lipca 2018 roku

Weneckie Biennale na Bródnie (źródło: materiały prasowe organizatora)

Wystawa laureatów konkursu Wystaw się w CSW 2017

Od 22 czerwca do 22 lipca 2018 roku

Agnieszka Fiejka, bez tytułu (źródło: materiały prasowe organizatora)

Rewolucja w sypialni. Łóżka w XIX wieku

Od 26 czerwca do 16 września 2018 roku

Łóżko w stylu empire, ok. 1810–1820. Śląsk(?), zbiory Muzeum Narodowego we Wrocławiu (źródło: materiały prasowe organizatora)

Józef Brandt 1841–1915

Od 22 czerwca do 30 września 2018 roku

Józef Brandt „Alarm” (źródło: materiały prasowe MNW)

Malarze XIX- i XX-wiecznego Gdańska

Od 22 czerwca do 15 lipca 2018 roku

Alfred Scherres  (źródło: materiały prasowe organizatora)

22. Międzynarodowy Festiwal Nova Muzyka i Architektura

Od 22 czerwca do 2 września 2018 roku

22. Międzynarodowy Festiwal Nova Muzyka i Architektura (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kontrakt rysownika

Od 22 czerwca do 23 sierpnia 2018 roku

Karolina Bielawska, Kompleks, Pałac Branickich (źródło: materiały prasowe organizatora)

Zdzisław Sosnowski. Mój czas

Od 15 czerwca do 30 września 2018 roku

Zdzisław Sosnowski, „My time”, 2000 (źródło: materiały prasowe organizatora)

O ogrodach

Od 2 czerwca do 31 sierpnia 2018 roku

Janina Kraupe (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR