Wystawa kolekcji Teresy i Andrzeja Starmachów, którą oglądać możemy od 7 listopada do 20 grudnia w Muzeum Narodowym w Krakowie, w Gmachu Głównym, jest kolejną z serii organizowanych przez Muzeum wystaw prywatnych kolekcji. Jednym z pierwszych pytań, jakie rodzą się w przypadku takich wydarzeń, jest oczywiście to, o powód, dla którego Muzeum, czyli instytucja państwowa, decyduje się pokazać zbiór obiektów, należących do prywatnych osób.

Widok z wystawy, Stanisław Dróżdż, Między, 1977/2008, fot. Zofia Waligóra

Widok z wystawy, Stanisław Dróżdż, Między, 1977/2008, fot. Zofia Waligóra

W przypadku omawianej wystawy nie jesteśmy zdani jedynie na domysły, ponieważ już w pierwszych linijkach na pierwszej stronie towarzyszącego wystawie katalogu (czy dokładniej pierwszego tomu tego wielkiego, imponującego wydawnictwa), pada pytanie, zadane przez Dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie, Zofię Gołubiew: „Dlaczego narodowe muzeum, instytucja państwowa, prezentuje w swych murach kolekcję zebraną przez dwie prywatne osoby?”1. Natychmiast też dostajemy odpowiedź: mamy tu z jednej strony przypomnienie faktu, że na zbiory krakowskiego Muzeum składają się w dużej części przekazane mu w darze kolekcje prywatne, (choćby Feliksa Jasieńskiego czy Emeryka Hutten-Czapskiego); z drugiej zwrócenie uwagi na to, że obecna wystawa jest kolejną z cyklu Kolekcje i kolekcjonerzy zapoczątkowanego kilka lat wcześniej. Prawdopodobnie analogiczne pytania są dość przewidywalne w przypadku polskich muzeów i polskich kolekcji, przez długi bowiem czas nie było w naszym kraju wybitnych kolekcjonerów, a co za tym idzie wielkich kolekcji, które nadawałyby się do prezentacji w instytucji państwowej. Na Zachodzie muzea funkcjonują często jedynie w oparciu o depozyty prywatnych zbiorów, jednak na naszym gruncie „łączenie państwowego z prywatnym” nadal budzi pewien niepokój, co najpewniej zmieni się w najbliższym czasie wraz ze zwiększającą się popularnością zajęcia, jakim jest kolekcjonowanie sztuki. W swoim tekście Zofia Gołubiew zwraca też uwagę na fakt, że kolekcja Galerii Starmach zawiera dzieła często nietypowe i zaskakujące2. I właśnie te pozytywnie zaskakujące prace artystów dobrze nam znanych są, moim zdaniem, jednymi z najsilniejszych punktów kolekcji, a także prezentującej ją wystawy.

Warto jednak na początek wspomnieć, choć pokrótce, samą genezę kolekcji, a także – co się z tym wiąże – Galerii Starmach. Założona w 1989 roku Galeria, w pierwszych latach swojej działalności prezentowała twórczość nieco innych artystów niż ci, których prace obecnie znajdują się w kolekcji, o czym wspomina w tekście towarzyszącym wystawie Anda Rottenberg3. Pokazywano bowiem wtedy głównie artystów z kręgu krakowskiego, takich jak Jerzy Nowosielski, Marek Chlanda, Kazimierz Mikulski czy Andrzej Wełmiński. Natomiast do kolekcji wchodzić zaczęły także prace warszawskich artystów z kręgu Henryka Stażewskiego, Edwarda Krasińskiego czy Ryszarda Winiarskiego. Anda Rottenberg określa tę relację, jako swojego rodzaju „dialog krakowsko-warszawski”4. Wybór prac do późniejszej kolekcji związany był właśnie z tak rozpatrywaną relacją między tymi dwoma ośrodkami sztuki, bardziej niż z wystawami, jakie miały miejsce w Galerii. Wybór ten można także łączyć z dwiema ważnymi wystawami zorganizowanymi przez Galerię, mianowicie: powtórzenie I Wystawy Sztuki Nowoczesnej z 1948 roku w jej pięćdziesiątą rocznicę (1998) a także Nowocześni a socrealizm (2000). Toteż duże miejsce w kolekcji zajmują prace Jerzego Nowosielskiego, Władysława Strzemińskiego, Andrzeja Wróblewskiego, Jonasza Sterna, Katarzyny Kobro, wszystkie powstałe około roku 1948. Innym ważnym elementem są prace Grupy Krakowskiej: Tadeusza Kantora (asamblaże z lat sześćdziesiątych, obiekty z wystawy Wszystko wisi na włosku z 1973 roku), Marii Stangret, Tadeusza Brzozowskiego czy Jonasza Sterna. Trzecią dużą grupę prac stanowią fotografie, a właściwie kilka dużych zbiorów fotografii: Marka Piaseckiego, Natalii LL, Jana Tarasina, Jadwigi Sawickiej, Krzysztofa Zielińskiego czy Tomasza Ciecierskiego. Warte uwagi jest to, że wielu z tych artystów jest właściwie lepiej znanych ze swego malarstwa niż z fotografii, by wspomnieć choćby Tarasina czy Ciecierskiego. Fakt, że w kolekcji znalazły się fotografie słynnych malarzy jest pozytywnie zaskakujący, szczególnie, że fotografie te są wyjątkowo udanymi pracami (by wspomnieć choćby cykl Tarasina).

Strony: 1 2 3

1Zofia Gołubiew, Tekst wstępny, w: Kolekcja. Dwadzieścia lat Galerii Starmach, katalog wystawy, Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków 2009.

2Tamże, s. 7.

3Anda Rottenberg, Po własnych śladach, w: Kolekcja. Dwadzieścia lat…, dz. cyt., s. 17.

4Tamże, s. 19.

5Teresa i Andrzej Starmachowie, Tekst wstępny, w: Kolekcja. Dwadzieścia lat…, dz. cyt., s. 11.

Karolina Kolenda (ur. 1982) – krytyczka i historyczka sztuki, anglistka. Doktorantka na UJ. Interesuje się sztuką i literaturą współczesną, szczególnie brytyjską.

1 komentarz do artykułu “Kolekcja. Dwadzieścia lat Galerii Starmach”

Dodaj komentarz


Artykuły

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Balkan Playground. Michał Korta

Od 25 października do 3 grudnia 2017 roku

Michał Korta, cykl „Balkan Playground” (Randa, egipska reprezentacja karate, Sutomore, Czarnogóra), 2014 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kino-oko. Wokół Wiertowa i konstruktywizmu

Od 20 października do 30 listopada 2017 roku

Józef Robakowski, „Ćwiczenia na 2 ręce” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Cukiernia Europa

Od 19 października 2017 do 25 listopada 2017 roku

Aleksandar Stankoski, Ostatnia wyprawa, 100 x 70, olej na kartonie, 1992 (źródło: materiały prasowe organizatora)

8. Festiwal Krytyków Sztuki Filmowej Kamera Akcja

Od 19 do 22 października 2017 roku

 Festiwal Krytyków Sztuki Filmowej Kamera Akcja (źródło: materiały prasowe organizatora)

Festiwal im. Macieja Berbeki Inspirowane Górami

Od 19 października do 21 października 2017 roku

Festiwal im. Macieja Berbeki Inspirowane Górami (źródło: materiały prasowe organizatora)

Inwencja i naśladownictwo. Dawna grafika włoska

Od 17 października do 17 grudnia 2017 roku

Gaetano Cottafavi, „Wodospad na rzece Aniene koło Tivoli”, 1835 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Dziekanka artystyczna

Od 16 października do 24 listopada 2017 roku

Mirosław Bałka, „Good God” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Festiwal Tradycji Literackich

Rozdział I: Mickiewicz / Różewicz

Od 14 października do 16 listopada 2017 roku

Ballady i Romanse (źródło: materiały prasowe organizatora)

Modernizm udomowiony

Współczesna architektura chińska

Od 13 października 2017 roku do 7 stycznia 2018 roku

Projekt: Warsztat wyrobu cukru trzcinowego w gminie Zhangxi, powiat Songyang, Studio: DnA _Design and Architecture (źródło: materiały prasowe organizatora)

Centralna, Środkowo-Wschodnia

Od 13 października do 23 listopada 2017 roku

Ivars Gravlejs, „FUCK” (Early Works), 1994 źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR