Odwiedzając dziś Biennale w Wenecji, wielu z nas zastanawia się, czy stworzona w 1895 roku formuła eksponowania sztuki w pawilonach narodowych nadal ma sens? Czy nie jest tak, że ten stary pomysł, który wydawał się oczywisty pod koniec XIX wieku, w okresie największego rozkwitu państw narodowych, powszechnego wynajdywania (czy jak woleli ich twórcy „odkrywania”) tradycji i stylów narodowych, czy ogólnie adresowania wytworów kultury do narodu, tej dominującej w umysłach artystów tamtego czasu „wspólnoty wyobrażonej”, obecnie nie sprawdza się jako sposób definiowania, opisywania, czy eksponowania sztuki? Co czyni sztukę wystawianą w pawilonie francuskim – szczególnie francuską lub tę pokazywaną w pawilonie brytyjskim – szczególnie brytyjską? Wydarzenia na ostatnim Biennale, jak choćby wystawa Brytyjczyka Liama Gillicka w pawilonie niemieckim, sugerują, że być może formuła narodowych pawilonów będzie coraz częściej kontestowana, a może po prostu wyjdzie z użycia powoli, bez większych dyskusji na ten temat, w ramach szerokiego procesu zmian geopolitycznych skutkujących przejściem do epoki ponowoczesnego postnacjonalizmu.

Kadr  z filmu Giardini 2009 © Steve McQueen

Kadr z filmu Giardini 2009 © Steve McQueen

Jakakolwiek przyszłość przed nami, chciałabym przy okazji dyskusji o Biennale przyjrzeć się tegorocznemu reprezentantowi Wielkiej Brytanii, Steve’owi McQueenowi, szczególny nacisk kładąc na wypowiedzi artysty właśnie w odniesieniu do nacjonalizmu i jego materializacji w praktyce artystycznej. Zanim jednak oddam głos McQueenowi, przypomnę pokrótce, jak wyglądała jego praca, którą można było znaleźć w tym roku w brytyjskim pawilonie w Giardini Publici. Pawilon zmieniono w kino i wykorzystano jedynie jedno pomieszczenie, co jest znaczącą różnicą w porównaniu z wystawą, jaką British Council zaproponowała na Biennale w 2007 roku, kiedy to prace Tracey Emin (skądinąd absolutnie „zmiażdżone” przez krytykę) wypełniały wszystkie pomieszczenia pawilonu. Film McQueena, Giardini, wyświetlany na dwóch sąsiadujących ekranach jednocześnie, za swój temat obrał weneckie ogrody zimą, kiedy goście Biennale już wyjechali, a miasto niejako zamiera. Widzimy stosy śmieci pozostałe po konsumpcji sztuki, ludzi wałęsających się lub pomieszkujących w ogrodach, charciki włoskie węszące w śmieciach o mglistym poranku, a także park w zbliżeniu: pająka na drzewie, kapiące krople rosy. O pawilonie amerykańskim, który zobaczyć można w filmie, McQueen powiedział, że „wygląda jedynie jak fasada, nie jest specjalnie stabilny, ma okna zabite deskami, uruchamia się alarm przeciwpożarowy. Natomiast teraz, w czasie Biennale, aż lśni nowością” (Akbar). „Fasadowość” amerykańskiego pawilonu to oczywiście jasne odwołanie do fasadowości samego pojęcia nacjonalizmu, tworzenia wizerunku własnej narodowej tradycji na użytek własny, ale też z myślą o innych narodach, przed którymi należy jak najlepiej wypaść – a przynajmniej na tyle dobrze, by zdobyć w tej rywalizacji główną nagrodę. McQueen zaprzeczył jednak twierdzeniu, że film jest otwartym atakiem na nacjonalizm: „Nie ma jasnych linii podziału. Idea nacjonalizmu jest nam narzucona. Są momenty, w których linie te nie są do końca widoczne i są takie, kiedy ich po prostu nie ma” (Akbar). Giardini to zatem miejsce, gdzie narodowy charakter sztuki staje się najbardziej widoczny i gdzie jednocześnie idea ta sama się dyskredytuje, ukazuje się jako „atrapa”, konstrukt doraźny i zmienny, budowany i definiowany wciąż na nowo. McQueen zwraca uwagę także na niecodzienność otoczenia, na sam fakt, że artystyczny pojedynek odbywa się w ogrodach: „Wenecja to jedyne miejsce na ziemi, w którym nacjonalizm i sztuka fizycznie koegzystują. Tym dziwniejsze jest, że to ogród” (Hoyle).

Strony: 1 2 3 4

Akbar, Arifa, Naked displays of nationalism at opening of Venice Biennale. Steve McQueen makes waves as Britain's representative at arts festival, „Independent”, 4 June 2009. Data dostępu: 20.10.2009 <http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/art/news/naked-displays-of-nationalism-at-opening-of-venice-biennale-1696426.html>

Boynik, Sezgin, Henriksson, Minna L. (red.),Contemporary Art and Nationalism – Critical Reader, Prisztina 2007.

British Council, Interview with Steve McQueen (video). Data dostępu: 20.10.2009 <http://venicebiennale.britishcouncil.org>

Bromwich, David, On Art and Nationalism, „The Yale Journal of Criticism”, 15:1, 2002, s. 211-216.

Hoyle, Ben, Artist Steve McQueen offers alternative view of Venice Biennale site, 4 June 2009. Data dostępu: 20.10.2009 <http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/visual_arts/article6426003.ece>

Farquharson, Alex, Tonight, Manzoni, I’m Going to be Gavin Turk, in: Gavin Turk: Collected Works 1994- 1998, Jay Jopling, London, cyt. za: Stallabrass, s. 228.

Keay, Douglas, Interview for ‘Woman’s Own’, 23.09.1987, data dostępu: 20.10.2009
<http://www.margaretthatcher.org/speeches/displaydocument.asp?docid=106689>

Sooke, Alastair, Venice Biennale: Steve McQueen interview, „Telegraph”, 29 May 2009. Data dostępu: 20.10.2009 <http://www.telegraph.co.uk/culture/art/venice-biennale/5394613/Venice-Biennale-Steve-McQueen-interview.html>

Stallabrass, Julian, High Art Lite. British Art in the 1990s, London 1999.

Karolina Kolenda (ur. 1982) – krytyczka i historyczka sztuki, anglistka. Doktorantka na UJ. Interesuje się sztuką i literaturą współczesną, szczególnie brytyjską.

Dodaj komentarz


Recenzje

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Bownik. Wyobraź sobie czasy, w których wszystkie rekordy już padły

Od 20 stycznia do 23 lutego 2017 roku

Bownik, „Passage”, 2013 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Prabhakar Pachpute i Rupali Patil. Zwiastunki chaosu

Od 28 stycznia do 18 czerwca 2017 roku

Prabhakar Pachpute, „Góra ucieczki”, 2016 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Marek Starzyk. Gazetowe obrazki

Od 27 stycznia do 23 lutego 2017 roku

Marek Starzyk, Bez tytułu, 1999–2000 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jacek Sempoliński. Obrazy patrzące

Od 21 stycznia do 26 marca 2017 roku

Jacek Sempoliński (źródło: materiały prasowe organizatora)

Ludwik Gronowski. Fotografie Krzemieniec/Wołyń 1930–1939

Od 19 stycznia do 19 marca 2017 roku

Ludwik Gronowski, „Na szybowisku” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Eksplozja litery

Ikonografia tekstualności jako źródła cierpień

Od 12 stycznia do 31 marca 2017 roku

Ireneusz Walczak, „Bartoszewski”, 2016 (źródło: materiały prasowe organizatora)

World Press Photo 2016

Od 14 stycznia do 12 lutego 2017 roku

Warren Richardson, Australia | „Hope for a New Life”, 28 August, Serbia/Hungary border (źródło: materiały prasowe)

Jan Kucz. Antoni Janusz Pastwa

Od 10 stycznia do 8 lutego 2017 roku

„Jan Kucz. Antoni Janusz Pastwa” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Nie, no to nie. Dźwiękowe działania obrazoburcze

Od 11 stycznia do 14 lutego 2017 roku

Ryszard Ługowski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Urok prowincji w fotografii Jerzego Piątka

Od 10 stycznia do 2 lutego 2017 roku

Jerzy Piątek, „Smutek i urok prowincji”, koniec lat 70. i 1 poł. lat 80. XX w. (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR