Odwiedzając dziś Biennale w Wenecji, wielu z nas zastanawia się, czy stworzona w 1895 roku formuła eksponowania sztuki w pawilonach narodowych nadal ma sens? Czy nie jest tak, że ten stary pomysł, który wydawał się oczywisty pod koniec XIX wieku, w okresie największego rozkwitu państw narodowych, powszechnego wynajdywania (czy jak woleli ich twórcy „odkrywania”) tradycji i stylów narodowych, czy ogólnie adresowania wytworów kultury do narodu, tej dominującej w umysłach artystów tamtego czasu „wspólnoty wyobrażonej”, obecnie nie sprawdza się jako sposób definiowania, opisywania, czy eksponowania sztuki? Co czyni sztukę wystawianą w pawilonie francuskim – szczególnie francuską lub tę pokazywaną w pawilonie brytyjskim – szczególnie brytyjską? Wydarzenia na ostatnim Biennale, jak choćby wystawa Brytyjczyka Liama Gillicka w pawilonie niemieckim, sugerują, że być może formuła narodowych pawilonów będzie coraz częściej kontestowana, a może po prostu wyjdzie z użycia powoli, bez większych dyskusji na ten temat, w ramach szerokiego procesu zmian geopolitycznych skutkujących przejściem do epoki ponowoczesnego postnacjonalizmu.

Kadr  z filmu Giardini 2009 © Steve McQueen

Kadr z filmu Giardini 2009 © Steve McQueen

Jakakolwiek przyszłość przed nami, chciałabym przy okazji dyskusji o Biennale przyjrzeć się tegorocznemu reprezentantowi Wielkiej Brytanii, Steve’owi McQueenowi, szczególny nacisk kładąc na wypowiedzi artysty właśnie w odniesieniu do nacjonalizmu i jego materializacji w praktyce artystycznej. Zanim jednak oddam głos McQueenowi, przypomnę pokrótce, jak wyglądała jego praca, którą można było znaleźć w tym roku w brytyjskim pawilonie w Giardini Publici. Pawilon zmieniono w kino i wykorzystano jedynie jedno pomieszczenie, co jest znaczącą różnicą w porównaniu z wystawą, jaką British Council zaproponowała na Biennale w 2007 roku, kiedy to prace Tracey Emin (skądinąd absolutnie „zmiażdżone” przez krytykę) wypełniały wszystkie pomieszczenia pawilonu. Film McQueena, Giardini, wyświetlany na dwóch sąsiadujących ekranach jednocześnie, za swój temat obrał weneckie ogrody zimą, kiedy goście Biennale już wyjechali, a miasto niejako zamiera. Widzimy stosy śmieci pozostałe po konsumpcji sztuki, ludzi wałęsających się lub pomieszkujących w ogrodach, charciki włoskie węszące w śmieciach o mglistym poranku, a także park w zbliżeniu: pająka na drzewie, kapiące krople rosy. O pawilonie amerykańskim, który zobaczyć można w filmie, McQueen powiedział, że „wygląda jedynie jak fasada, nie jest specjalnie stabilny, ma okna zabite deskami, uruchamia się alarm przeciwpożarowy. Natomiast teraz, w czasie Biennale, aż lśni nowością” (Akbar). „Fasadowość” amerykańskiego pawilonu to oczywiście jasne odwołanie do fasadowości samego pojęcia nacjonalizmu, tworzenia wizerunku własnej narodowej tradycji na użytek własny, ale też z myślą o innych narodach, przed którymi należy jak najlepiej wypaść – a przynajmniej na tyle dobrze, by zdobyć w tej rywalizacji główną nagrodę. McQueen zaprzeczył jednak twierdzeniu, że film jest otwartym atakiem na nacjonalizm: „Nie ma jasnych linii podziału. Idea nacjonalizmu jest nam narzucona. Są momenty, w których linie te nie są do końca widoczne i są takie, kiedy ich po prostu nie ma” (Akbar). Giardini to zatem miejsce, gdzie narodowy charakter sztuki staje się najbardziej widoczny i gdzie jednocześnie idea ta sama się dyskredytuje, ukazuje się jako „atrapa”, konstrukt doraźny i zmienny, budowany i definiowany wciąż na nowo. McQueen zwraca uwagę także na niecodzienność otoczenia, na sam fakt, że artystyczny pojedynek odbywa się w ogrodach: „Wenecja to jedyne miejsce na ziemi, w którym nacjonalizm i sztuka fizycznie koegzystują. Tym dziwniejsze jest, że to ogród” (Hoyle).

Strony: 1 2 3 4

Akbar, Arifa, Naked displays of nationalism at opening of Venice Biennale. Steve McQueen makes waves as Britain's representative at arts festival, „Independent”, 4 June 2009. Data dostępu: 20.10.2009 <http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/art/news/naked-displays-of-nationalism-at-opening-of-venice-biennale-1696426.html>

Boynik, Sezgin, Henriksson, Minna L. (red.),Contemporary Art and Nationalism – Critical Reader, Prisztina 2007.

British Council, Interview with Steve McQueen (video). Data dostępu: 20.10.2009 <http://venicebiennale.britishcouncil.org>

Bromwich, David, On Art and Nationalism, „The Yale Journal of Criticism”, 15:1, 2002, s. 211-216.

Hoyle, Ben, Artist Steve McQueen offers alternative view of Venice Biennale site, 4 June 2009. Data dostępu: 20.10.2009 <http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/visual_arts/article6426003.ece>

Farquharson, Alex, Tonight, Manzoni, I’m Going to be Gavin Turk, in: Gavin Turk: Collected Works 1994- 1998, Jay Jopling, London, cyt. za: Stallabrass, s. 228.

Keay, Douglas, Interview for ‘Woman’s Own’, 23.09.1987, data dostępu: 20.10.2009
<http://www.margaretthatcher.org/speeches/displaydocument.asp?docid=106689>

Sooke, Alastair, Venice Biennale: Steve McQueen interview, „Telegraph”, 29 May 2009. Data dostępu: 20.10.2009 <http://www.telegraph.co.uk/culture/art/venice-biennale/5394613/Venice-Biennale-Steve-McQueen-interview.html>

Stallabrass, Julian, High Art Lite. British Art in the 1990s, London 1999.

Karolina Kolenda (ur. 1982) – krytyczka i historyczka sztuki, anglistka. Doktorantka na UJ. Interesuje się sztuką i literaturą współczesną, szczególnie brytyjską.

Dodaj komentarz


Recenzje

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Stanisław K. Dawski

Od 2 do 17 czerwca 2017 roku

Stanisław Dawski, „Szukam człowieka. Trujące ziele”, 1951 (źródło: materiały prasowe organizatora)

O potrzebie tworzenia widzeń 1929–2017

Od 27 maja do 17 września 2017 roku

Yi-Chun Lin, „Autumn”, 2016, druk Giclee, papier, 180 x 180 cm Dzięki uprzejmości artysty (źródło: materiały prasowe organizatora)

Legendarna Młoda Polska

Od 2 czerwca do 10 września 2017 roku

Zbigniew Pronaszko, „W dolinę Józefata”, ok. 1910, olej, płótno, fot. Archiwum właściciela kolekcji, © fot. Janusza Kozina (źródło: materiały prasowe organizatora)

8. Targi Książek dla Dzieci i Młodzieży Dobre Strony

Od 26 do 28 maja 2017 roku

Targi Książek dla Dzieci i Młodzieży Dobre Strony (źródło: materiały prasowe organizatora)

Na wspólnej drodze. Kraków i Budapeszt w średniowieczu

Od 6 czerwca do 20 sierpnia 2017 roku

Pierścień burmistrzów krakowskich, XVI w., w zbiorach Muzeum Historycznego Miasta Krakowa (źródło: materiały prasowe organizatora)

Paweł Kowalewski. Moc i piękno

Od 21 maja do 30 lipca 2017 roku

Paweł Kowalewski, „Cesia”, 2015 (źródło: materiały prasowe organizatora)

W warsztacie niderlandzkiego mistrza

Holenderskie i flamandzkie rysunki z kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie

Od 18 maja do 20 sierpnia 2017 roku

Bartholomeus Molenaer, „Wiejska szkoła z nauczycielem ostrzącym pióro”, ok. 1635–1650 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Panna Nikt

20 maja 2017 roku

„Panna Nikt”, reż. Paweł Passini (źródło: materiały prasowe teatru)

Masaki Fujihata. Poszerzanie świata

Od 19 maja do 2 lipca 2017 roku

Masaki Fujihata (źródło: materiały prasowe organizatora)

Alexandre Dang. Dancing Flowers

Od 19 maja do 13 sierpnia 2017 roku

Royal Greenhouses of Laeken (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR