Dlaczego „nieluzja”? Albowiem „iluzja” wyczerpała możliwości wzbogacania i rozszerzania znaczeń, stając się słowem tak wieloznacznym, iż przestało cokolwiek precyzyjnie znaczyć. Czy nowy termin wprowadzam potrzebnie? Odpowiem słowami Feyerabenda z książki „Przeciw metodzie”: Główne idee tego eseju [...] są banalne i wydają się banalne, gdy wyrazimy je, korzystając z właściwych terminów. Wybrałem tutaj bardziej paradoksalne sformułowania, ponieważ nic tak nie otępia umysłu jak dobrze znane słowa i slogany.

Nieluzja, to prawda i fałsz w jednym, to akceptowany fałsz i podważana prawda. Efekt uświadomionej niemożliwości znalezienia ostrego podziału między wykluczającymi się kategoriami. Na jeden z aspektów nierozstrzygalności owego zagadnienia zwrócił uwagę Russel w „Problemach filozofii”: Innym, obok zasad ogólnych, rodzajem prawd samooczywistych są te, które bezpośrednio wywodzimy z wrażeń. Nazwiemy je „prawdami postrzeżeniowymi”, a wyrażającym je sądom nadamy miano „sądów postrzeżeniowych”. Ale tutaj, aby dokładnie określić naturę tych samooczywistych prawd, trzeba zachować pewną ostrożność. Faktyczne dane zmysłowe nie są ani prawdziwe, ani fałszywe. Nie przeszkadza im to jednak osiągać doskonałości w mamieniu.

Jeżeli coś nie daje gwarancji, iż jest tym, za co uchodzi próbuje przekonać do sugerowanego sensu własnym zaprzeczeniem. Ale nie-coś, to przecież dalej coś, tylko że z przeciwnym niejako znakiem. Nieiluzyjna iluzja, pozbawiona wdzięku kreatora złudzeń, otwiera się na nieznane. Nieobecność przedstawienia czy raczej jego niekompletność zaprasza wyobraźnię do nieskrępowanej kreacji. Coś, co ledwie szkicowo zasygnalizowane zostało obrazem, doznaje dopełnienia. Splot obrazowych cząstek i drobnych fragmentów niekompletnego wizerunku, nie dając asumptu do wyobrażenia sobie całości, wyzwala domysły, których niezborna sieć wraz z mnożeniem niewiadomych coraz bardziej zagęszcza się. Tak oto myślane dominuje widziane. Strzępy iluzji objawiają się nieluzją. Pozbawione pewników widzenie, zdezorientowane brakiem wizualnej ciągłości, zniekształcone zmiennością potencjalnych perspektyw nieuchronnie prowadzi do błędnych interpretacji, do naprzemiennego odnajdowania i gubienia sensu. To praktyka kontaktowania się ze światem, którą należałoby dedykować Każdemu myśleniu, które znika w niepamięci, by posłużyć się mottem ze „Sztuki maszyny” Ezry Pounda.

Dodaj komentarz

Wydarzenia

AKCES – 5. Konkurs Najlepszych Dyplomów Sztuki Mediów

Od 16 maja do 7 czerwca 2019 roku

Anastasia Pataridze, Happiness said don’t look for me, 2018 (źródło: materiały prasowe)

XIII Węgierska Wiosna Filmowa

Od 12 maja do 23 czerwca 2019 roku

Plakat festiwalu XIII Węgierska Wiosna Filmowa (źródło: materiały prasowe)

Czarno na białym. 200 lat rysunku w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych

Od 26 kwietnia do 29 września 2019 roku

Leon Wyczółkowski, Dziewczyna z okolic Krakowa, 1907, Muzeum Narodowe w Krakowie (źródło: materiały prasowe)

Aleksandra Simińska. Arché. Malarstwo

Od 26 kwietnia do 2 czerwca 2019 roku

Aleksandra Simińska, 1993, Pałac w Samostrzelu, 1993, technika mieszana na kartonie, 367×426 (źródło: materiały prasowe)

W nocy twarzą ku niebu

Od 27 kwietnia do 16 czerwca 2019 roku

Plakat wystawy W nocy twarzą ku niebu (źródło: materiały prasowe)

XXI Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego. Z dreszczykiem

18–19 maja oraz 25–26 maja 2019 roku

Wnętrze kościoła pw. Nawiedzenia NMP w Iwkowej, fot. K. Schubert (źródło: materiały prasowe)

Dzień Wolnej Sztuki w muzeach i galeriach w całej Polsce

27 kwietnia 2019 roku

27 kwietnia 2019 – Dzień Wolnej Sztuki w muzeach i galeriach w całej Polsce (źródło: materiały prasowe)

Prototypy 02: Codex Subpartum

Od 12 kwietnia do 9 czerwca 2019 roku

Joseph Beuys, Beuys by Warhol, grafika, 1980 (źródło: materiały prasowe)

Planetarium – wystawa Jiříego Kovandy

Od 11 kwietnia do 30 maja 2019 roku

Jiří Kovanda, Na ruchomych schodach… Odwrócony, wpatruję się w oczy osoby stojącej za mną…, performans, Praga, 1977 r. (źródło: materiały prasowe)

16. Festiwal Misteria Paschalia: kierunek Włochy

Od 15 do 22 kwietnia 2019 roku

Festiwal Misteria Paschalia, fot. Krakowskie Biuro Festiwalowe (źródło: materiały prasowe)

więcej wydarzeń