Bunt się nie kończy, bunt się ustatecznia

Stanisław Grochowiak

Lata siedemdziesiąte minionego wieku w Polsce z dzisiejszej perspektywy jawią się okresem spotęgowanych przeobrażeń w sztuce, przeobrażeń ogarniających wszystkie jej wymiary i właściwości, dotykających zarówno wyznaczników formalnych i materiałowych, jak i uwarunkowań instytucjonalnych. Pisząc w innym miejscu o tej dekadzie1 podkreślałem, że alternatywne, radykalne formacje artystyczne rozstawały się wówczas z charakterystycznym jeszcze dla awangardy lat sześćdziesiątych postrzeganiem sztuki w kategoriach formy, stylu i wartości, zastępując je postawą neowangardową, zorganizowaną wokół koncepcji (auto)analizy, dematerializacji i deformalizacji sztuki. Lata siedemdziesiąte okazały się ostatecznie przejściem od ideologii reprezentacji i ekspresji do projektów działania i komunikowania, od przedmiotu do funkcji, od plastyki do mediów2.

Wincenty Dunikowski-Duniko, Point of no Return

We wspominanym wyżej tekście (jak i w wielu innych publikacjach) wykazywałem niepodważalne znaczenie mediów (sztuk medialnych) dla ukształtowania się w Polsce w latach siedemdziesiątych paradygmatu neoawangardowego. Chciałbym jednak wyraźnie zaznaczyć, że analityczna, dekonstruktywistyczna, radykalna postawa w sztuce polskiej tego okresu nie ograniczała zakresu swego występowania do przestrzeni praktyk medialnych. Analiza sztuki odbywała się wówczas także w innych kręgach alternatywnych działań artystycznych – poprzez dekompozycję (niekiedy ironiczną) wyznaczników sztuki, demaskację jej ideologicznych fundamentów, obnażanie uroszczeń instytucjonalnych, problematyzowanie społecznego statusu artysty, prowadząc ostatecznie do przekroczenia i porzucenia negowanych postaci i form sztuki oraz do podjęcia działań o statusie co prawda artystycznym ale umiejscawianych poza granicami sztuki 3. Działalność tę możemy określić mianem gry ze sztuką, gry prowadzonej zarazem przeciwko niej i w jej imieniu. Gra taka, pomimo jej często ironicznego charakteru, pomimo występowania w jej kontekście elementów ludycznych, była w istocie działalnością o bardzo poważnym charakterze, była podejmowaniem każdorazowo indywidualnej odpowiedzialności za losy sztuki bez możliwości znalezienia oparcia w stanowiących ją dotąd konwencjach i wartościach.

Przestrzeń sztuki pojmowanej jako gra uważam za nadzwyczaj odpowiedni kontekst dla podjęcia rozważań nad twórczością Wincentego Duniko-Dunikowskiego.

1 Zob. Ryszard W. Kluszczyński, Warsztat Formy Filmowej 1970-1977, CSW, Warszawa 2000.

2 Tamże, s. 10-11.

3 Tak jak praktyki o charakterze analityczno-dekonstrukcyjnym nie ograniczały swego występowania do sztuk medialnych, tak z kolei działania ironiczne, dekomponujące instytucję sztuki i demaskujące fałsz autorytetów artystycznych nie stroniły od kontaktów i związków z mediami. Wszystkie te jakości występowały wówczas w bardzo różnych związkach i konfiguracjach, nie pozwalając dziś na zbyt łatwe i pospieszne podsumowania zob. Ryszard Kluszczyński, Obrazy na wolności. Studia z historii sztuk medialnych w Polsce, Instytut Kultury, Warszawa 1998.

Strony: 1 2 3

Komentarze wyłączone.

Wydarzenia

AKCES – 5. Konkurs Najlepszych Dyplomów Sztuki Mediów

Od 16 maja do 7 czerwca 2019 roku

Anastasia Pataridze, Happiness said don’t look for me, 2018 (źródło: materiały prasowe)

XIII Węgierska Wiosna Filmowa

Od 12 maja do 23 czerwca 2019 roku

Plakat festiwalu XIII Węgierska Wiosna Filmowa (źródło: materiały prasowe)

Czarno na białym. 200 lat rysunku w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych

Od 26 kwietnia do 29 września 2019 roku

Leon Wyczółkowski, Dziewczyna z okolic Krakowa, 1907, Muzeum Narodowe w Krakowie (źródło: materiały prasowe)

Aleksandra Simińska. Arché. Malarstwo

Od 26 kwietnia do 2 czerwca 2019 roku

Aleksandra Simińska, 1993, Pałac w Samostrzelu, 1993, technika mieszana na kartonie, 367×426 (źródło: materiały prasowe)

W nocy twarzą ku niebu

Od 27 kwietnia do 16 czerwca 2019 roku

Plakat wystawy W nocy twarzą ku niebu (źródło: materiały prasowe)

XXI Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego. Z dreszczykiem

18–19 maja oraz 25–26 maja 2019 roku

Wnętrze kościoła pw. Nawiedzenia NMP w Iwkowej, fot. K. Schubert (źródło: materiały prasowe)

Dzień Wolnej Sztuki w muzeach i galeriach w całej Polsce

27 kwietnia 2019 roku

27 kwietnia 2019 – Dzień Wolnej Sztuki w muzeach i galeriach w całej Polsce (źródło: materiały prasowe)

Prototypy 02: Codex Subpartum

Od 12 kwietnia do 9 czerwca 2019 roku

Joseph Beuys, Beuys by Warhol, grafika, 1980 (źródło: materiały prasowe)

Planetarium – wystawa Jiříego Kovandy

Od 11 kwietnia do 30 maja 2019 roku

Jiří Kovanda, Na ruchomych schodach… Odwrócony, wpatruję się w oczy osoby stojącej za mną…, performans, Praga, 1977 r. (źródło: materiały prasowe)

16. Festiwal Misteria Paschalia: kierunek Włochy

Od 15 do 22 kwietnia 2019 roku

Festiwal Misteria Paschalia, fot. Krakowskie Biuro Festiwalowe (źródło: materiały prasowe)

więcej wydarzeń