“Współczesność – obfitująca w odkrycia zmieniające pojęcie o budowie świata materialnego, musi oddziaływać na świadomość artysty i zmusza go do znalezienia takiej odrębnej formy plastycznej, która by tę nową świadomość najlepiej wyrażała”.

Oto pogląd sformułowany przed kilkudziesięciu laty przez Adama Marczyńskiego – jednego z najwybitniejszych artystów polskich XX wieku, klasyka abstrakcji geometrycznej. Zdanie to w lapidarny a zarazem trafny sposób określa całokształt zagadnień i zróżnicowanych problemów podejmowanych przez tego twórcę na przestrzeni ponad czterech dziesięcioleci prężnej, artystycznej działalności.

Adam Marczyński (1908-1985) był jednym z czołowych przedstawicieli awangardy polskiej. Studiował na ASP w Krakowie w latach 1930-1936 w pracowni prof. Władysława Jarockiego i prof. Ignacego Pieńkowskiego. Od początku swojej działalności artystycznej był ściśle związany ze środowiskiem Krakowa. Jako członek I i II Grupy Krakowskiej uczestniczył w krystalizowaniu się współczesnego programu sztuki. Konsekwencje jakie wynikały z faktu związania się z przedwojenną a potem tzw. kantorowską grupą były ogromne dla losów jego twórczości i w pewnym stopniu określiły jego wybitną pozycję w sztuce polskiej. Aktywnie działał nie tylko na polu malarstwa, grafiki, ilustracji książkowej ale także innych dziedzin plastycznych, takich jak: scenografia, kostiumologia czy malarstwo ścienne.

Początki jego twórczości malarskiej charakteryzują się nawiązaniem w formie do konstrukcji postkubistycznej, kolorystycznie są natomiast zbliżone do postimpresjonizmu. Są to przede wszystkim martwe natury, wnętrza i pejzaże. Prace te charakteryzuje zróżnicowana paleta barwna, o przewadze błękitów, zieleni, czerwieni, różów, fioletów i żółci. Wzmocnione są lekko zgeometryzowana formą i ciemnym konturem.

Proces powolnego, prawie nieuchwytnego przekształcania się aspektów rzeczywistości w formy przetworzone i abstrakcyjne następuje u Marczyńskiego w pracach z końca lat 40.

Za pomocą całkowitego ograniczenia środków malarskich i kompozycyjnych oraz zastosowania nieokreślonych, graficznych w wyrazie znaków twórca realizuje dekoracyjne, zróżnicowane kolorystycznie prace (“Odlot ptaków”, “Wiosna”, “Między rzekami”, monotypie). Kompozycja obrazów, które wtedy powstają jest zawsze świadoma i przemyślana, tło jest przeważnie ruchliwe i subtelne, czasami podkreślone efektami fakturowymi. Obok soczystych czerwieni, pomarańczów , zieleni, fioletów i błękitów pojawiają się tonacje monochromatycznych bieli, szarości i srebrzystości, wydobywających intymno-liryczny charakter dzieł artysty. Twórczość Marczyńskiego z końca lat 40. i 1 poł. lat 50. wykazuje podobieństwa ze specyficzną poetyką malarstwa Paula Kleé czy Joana Miró.

Pod koniec lat 50. Marczyński zupełnie rezygnuje z anegdoty. Obserwujemy w jego twórczości coraz wyraźniejsze odchodzenie od przetworzonej rzeczywistości w stronę eksperymentu czysto plastycznego. W drugiej połowie 1959 r. zafascynowany malarstwem materii, rozpoczyna w swojej sztuce nowy rozdział. Powstają wówczas serie prac pt.: “Konkrety”, “Struktury” i “Fragmenty”.

Twórca porzuca swój tradycyjny métier i postanawia zmienić zasadniczo koncepcje swoich prac. Są to realizacje budowane z nietypowych elementów, posługujące się forma narzuconą przez sam materiał. Wykonane są z drewna, przerdzewiałej blachy, smoły, papy czy żużlu i w sensie zastosowania techniki ich połączenia zrywają z liryzmem, lekkością i ruchliwością, tak charakterystyczną dla wcześniejszych realizacji malarza.

Okres zafascynowania Marczyńskiego malarstwem materii można podzielić na dwa etapy: pierwszy trwający od 2 poł. 1959 r. do 1961 r. oraz następujący bezpośrednio po nim drugi okres, który zakończył się w 1963 r. Obrazy, które powstały w okresie początkowym mają formy nieokreślonych i biologicznych struktur. Pierwsze “Konkrety” i “Struktury” są konstruowane na zasadzie dowolności w zestawianiu poszczególnych, ekspresyjnych form. Tutaj materiał będący budulcem obrazu dyktuje zamysł i plastykę powierzchni. Kompozycje są więc zróżnicowane, właściwie nie występuje w nich jakiś konkretny podział płaszczyzny obrazu.

Strukturalizm zastosowanego materiału stwarza nowe, specyficzne kontrasty fakturowe i formalne. Fizycznie uchwytne, wypukłe i pofałdowane powierzchnie dają efekt interesującej, niemonotonnej powłoki. Początkowo warstwy surowego motywu są duże, stopniowo będą się zmniejszać i będzie ich coraz więcej.

Strony: 1 2 3

Komentarze wyłączone.


Recenzje

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Andrzej Mitan. Sztuka (nie)zidentyfikowana

Od 18 lutego do 23 kwietnia 2017 roku

Andrzej Mitan, „W świętej racji”, płyta analogowa, proj. Ryszard Winiarski (źródło: materiały prasowe organizatora)

ABS_2067

Od 27 lutego do 17 marca 2017 roku

Philippe Rębosz, „And all my friends are dead”, akryl i olej na płótnie, 2017 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Nature morte

Od 19 lutego do 14 maja 2017 roku

Barnaby Barford „Do it again, I didn’t press record”, 2009, dzięki uprzejmości artysty, Fot. Noah Da Costa, © Barnaby Barford (źródło: materiały prasowe organizatora)

Alicja Bielawska. Jeśli nie tutaj, gdzie?

Od 17 lutego do 9 kwietnia 2017 roku

Alicja Bielawska, „Ćwiczenia na dwie linie”, 2014 ,fot. Bartosz Górka (źródło: materiały prasowe organizatora)

Szczęśliwej podróży

Od 17 lutego do 27 maja 2017 roku

3–4 marca 2017 roku, pokaz filmu „Exil Shanghai” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Martwa Natura

Od 15 lutego do 14 marca 2017 roku

Katarzyna Makieła-Organisty, „Czaszka jelonka”, 2014 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Skarby baroku. Między Bratysławą a Krakowem

Od 10 lutego do 23 kwietnia 2017 roku

„Widok Krakowa”, 1652, olej na płótnie, Muzeum Narodowe w Krakowie (źródło: materiały prasowe organizatora)

Superorganizm. Awangarda i doświadczenie przyrody

Od 10 lutego do 21 maja 2017 roku

Marek Włodarski, „Pejzaż biologiczny”, 1930 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Piotr Zbierski. Push the sky away

Od 10 lutego do 3 marca 2017 roku

„Push the sky away”, fot. Piotr Zbierski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Marek Rogulus Rogulski. Mu(e)seum. Dwie strzałki czasu

Od 4 lutego do 3 maja 2017 roku

Marek Rogulski (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR